سالهاست به ما آموزش دادهاند که برای حفظ سلامتی، از دسر و خوراکیهای شیرین دوری کنیم. اما یک پژوهش جدید این باور را به چالش کشیده است: طبق نتایج این تحقیق، شکلات ممکن است به کند شدن روند پیری کمک کند.
اما این اتفاق چگونه میافتد؟ پاسخ در مفهومی به نام «سن زیستی» یا «سن اپیژنتیک» نهفته است. دکتر سومیا کورتاکوتی، مدیر پزشکی سالمندی و مراقبتهای تسکینی سرپایی در Hartford HealthCare توضیح میدهد: «سن زیستی روشی است که دانشمندان با استفاده از نشانگرهای شیمیایی روی DNA، مشخص میکنند سلولهای بدن ما از نظر بیولوژیکی چقدر پیر به نظر میرسند. این نشانگرها میتوانند تحت تأثیر عواملی مانند رژیم غذایی، استرس، سیگار کشیدن، فعالیت بدنی و بیماریهای مزمن تغییر کنند.»
به بیان سادهتر، افرادی که سبک زندگی سالمتری دارند، ممکن است از نظر زیستی «جوانتر» از سن واقعیشان باشند. طبق این مطالعه، ترکیبی موجود در شکلات به نام تئوبرومین (Theobromine) میتواند نقشی در جوانتر ماندن سلولها ایفا کند و بهطور بالقوه به افزایش طول عمر کمک کند.
این تحقیق که در مجله Aging-US منتشر شده، دادههای ۵۰۹ زن دوقلوی همسان را از یک پایگاه سلامت در بریتانیا بررسی کرده است. نتایج نشان میدهد افرادی که سطح تئوبرومین بالاتری در خون خود داشتند، نشانههایی از پیری زیستی کندتر را نشان میدادند. سن زیستی در این پژوهش با استفاده از «ساعتهای اپیژنتیک» اندازهگیری شده؛ ابزارهایی که با بررسی DNA و سبک زندگی، طول عمر احتمالی فرد را پیشبینی میکنند.
کدام ترکیب شکلات ممکن است روند پیری را کند کند؟
دکتر مارک هیوستون، رئیس آموزش قلب و عروق در آکادمی آمریکایی پزشکی ضدپیری، توضیح میدهد: «تئوبرومین یک آلکالوئید محرک با طعم تلخ است که در دانههای کاکائو، چای و آجیل کولا یافت میشود. این ماده از نظر شیمیایی شبیه کافئین است، اما اثر ملایمتری دارد و عامل اصلی خاصیت تحریککنندگی شکلات محسوب میشود.»
به گفته دکتر کورتاکوتی، تئوبرومین میتواند باعث شل شدن جزئی رگهای خونی شود و خواص ضدالتهابی و آنتیاکسیدانی دارد؛ ویژگیهایی که احتمالاً دلیل تأثیر مثبت شکلات تلخ بر فشار خون هستند.
البته باید توجه داشت که ساعتهای اپیژنتیک تنها بر اساس نمونههای DNA پیشبینی انجام میدهند. بنابراین این یافتهها رابطه علت و معلولی مستقیم بین مصرف شکلات و افزایش طول عمر را ثابت نمیکند. دکتر کورتاکوتی تأکید میکند: «این مطالعه نشان نمیدهد که شرکتکنندگان حتماً عمر طولانیتری داشتهاند یا از بیماریها در امان ماندهاند؛ فقط برخی نشانگرهای پیری در سلولهای آنها جوانتر از سن واقعیشان بوده است. این یک ارتباط آماری است، نه اثبات قطعی.»
آیا باید شکلات بیشتری بخوریم؟
سطح تئوبرومین خون شرکتکنندگان، بیشتر بازتاب مصرف اخیر آنها بوده، نه عادتهای غذایی بلندمدت. علاوه بر این، افرادی که شکلات تلخ بیشتری میخورند، ممکن است در مجموع سبک زندگی سالمتری داشته باشند: ورزش بیشتر، تغذیه بهتر، درآمد بالاتر یا دسترسی مناسبتر به خدمات درمانی.
از سوی دیگر، شکلات در مقادیر زیاد حاوی قند، چربی و کالری بالاست و میتواند باعث افزایش وزن، قند خون یا کلسترول شود؛ عواملی که در بلندمدت به ضرر سلامتی هستند. بنابراین بر اساس این یافتهها، توصیهای برای مصرف زیاد شکلات وجود ندارد.
با این حال، لذت بردن از شکلات بهصورت متعادل کاملاً مشکلی ندارد—بهویژه شکلات تلخ، چون درصد کاکائوی بالاتری دارد و در نتیجه تئوبرومین بیشتری هم در خود جای داده است.
جمعبندی نهایی
دکتر کورتاکوتی در پایان میگوید: «مقدار کم شکلات تلخ میتواند بخشی از یک رژیم غذایی سالم باشد، اما نباید آن را بهعنوان دارو یا راهکار ضدپیری در نظر گرفت. این مطالعه بیشتر از هر چیز از یک ایده بزرگتر حمایت میکند: آنچه میخوریم میتواند بر نحوه پیر شدن بدن ما در سطح سلولی تأثیر بگذارد.»
بهجای تمرکز روی یک ماده غذایی خاص برای افزایش طول عمر، بهتر است روی سبک زندگی سالم و علمی تمرکز کنیم؛ شامل رژیم غذایی متعادل و سرشار از گیاهان، فعالیت بدنی منظم، عدم مصرف دخانیات، مدیریت استرس و خواب کافی. اگر درباره رژیم غذایی، مکملها یا روند پیری سؤال دارید، مشورت با پزشک بهترین انتخاب است.