همه ما آن افراد آزاردهنده، ناراحتکننده، توهینآمیز یا دستکاریگر را در زندگیمان داریم.
فرقی نمیکند چقدر تلاش کنیم خود را با افراد مثبت و مهربان احاطه کنیم؛ همیشه کسانی هستند که اگر اجازه بدهیم، به ما بیاحترامی میکنند، توهین میکنند، رفتار بد نشان میدهند یا از ما سوءاستفاده میکنند.
دلایل مختلفی ممکن است وجود داشته باشد که نتوانیم از آنها دوری کنیم، اما میتوانیم تعیین کنیم چگونه با آنها تعامل داشته باشیم و چگونه اجازه دهیم با ما برخورد کنند.
«هیچکس جز خودت مسئول خوشبختیات نیست؛ بنابراین قدرت تغییر هر چیزی در خود یا زندگیات را داری.» – باربارا د آنجلیس
پس چگونه کنترل زندگیتان را به دست بگیرید و اجازه ندهید دیگران شما را تحت فشار قرار دهند؟
یادگیری تعیین مرزهای مشخص و محکم با افراد اطرافمان — چه در محیط کار و چه زندگی شخصی — بهترین راه برای محافظت از خودمان در برابر اثرات منفی چنین رفتارهایی است.
معنای در دست گرفتن کنترل زندگی چیست؟
وقتی مسئولیت تمام جنبههای زندگیتان را میپذیرید و توانایی جهتدهی به مسیر زندگیتان را دارید، یعنی کنترل زندگی دست شماست. در این حالت میتوانید تلاش و چشماندازتان را هماهنگ کنید.
کنترل زندگی یعنی فقط شما هستید که هدف تعیین میکنید و تغییرات مورد نیاز را ایجاد میکنید — بدون اینکه تحتتأثیر افراد یا شرایط قرار بگیرید.
«میتوانید محیط خود را تحتتأثیر قرار دهید، هدایت کنید و کنترل کنید. میتوانید زندگیتان را همانطور که میخواهید بسازید.» – ناپلئون هیل
شما انتخاب میکنید چه چیزی برایتان خوب است و چه چیزی نیست. دیگر به هیچکس یا هیچ شرایط بیرونی اجازه نمیدهید مسیر زندگیتان را مشخص کند. کنترل زندگی یعنی زندگی با قوانین خودتان.
به یاد داشته باشید: وقتی کنترل زندگی را میگیرید، بازی مقصرسازی را کنار میگذارید. انتخابها مال شماست و نتایج — خوب یا بد — باید پذیرفته شوند.
تعیین مرزها یعنی چه؟
مرزهای سالم به شما کمک میکنند از آسیبهای جسمی یا عاطفی محافظت شوید.
همچنین باید در محیط کار مرزهای مشخصی تعیین کنید تا از بیاحترامی به زمان و توانتان جلوگیری شود. اجازه ندهید دیگران از مهربانی و سخاوتمندی شما سوءاستفاده کنند.
مرزهای واضح
مرزهای واضح به دیگران نشان میدهند که شما احترام و توجه میخواهید، برای خودتان میایستید و اجازه نمیدهید از شما سوءاستفاده شود.
مرزها خطوط مشخصی هستند که شما تعیین میکنید و هیچکس حق ندارد آنها را عبور کند.
مرزها برای تغییر دیگران نیستند
هدف مرزها تغییر دادن دیگران نیست.
ممکن است رفتار آنها نسبت به شما تغییر کند، اما مرزها بیشتر برای حفظ نیازهای شما هستند.
مرزها محدودیت هستند نه تهدید
مرزها تهدید یا اولتیماتوم نیستند.
آنها مانند یک تابلو «ورود ممنوع» عمل میکنند و کاملاً مشخص میکنند که چه زمانی خط قرمزتان رد شده و چه پیامدی دارد.
مرزها آموزشدهندهاند
مرزها تنبیه نیستند؛ بلکه راهی برای آگاهسازی دیگران از نیازهای شما هستند.
10 قدم برای به دست گرفتن کنترل زندگی
1. خودآگاهی اولویت دارد
پیش از تعیین مرزها باید بدانید چه میخواهید و چه رفتاری برایتان قابلقبول است.
شما حق احترام دارید. حق دارید از رفتارهای توهینآمیز محافظت شوید. تعیین مرزها یعنی احترام گذاشتن به نیازهای خودتان.
«فقط بر سه چیز کنترل دارید: افکاری که میکنید، تصاویری که در ذهن میسازید، و اقداماتی که انجام میدهید.» – جک کنفیلد
برای تعیین مرز سالم باید نسبت به احساسات و توقعات خود صادق باشید.
2. ارتباط شفاف ضروری است
به دیگران واضح بگویید چه انتظاری دارید.
صادقانه و محترمانه توضیح دهید چه چیزی برایتان آزاردهنده است.
بسیاری از افراد اصلاً نمیدانند رفتارشان نامناسب است.
3. مشخص باشید اما سرزنش نکنید
سرزنش کردن باعث میشود افراد حالت دفاعی بگیرند و دیگر گوش ندهند.
نیازی به توضیح اضافه یا دفاع نیست. مرزهای شما قابلچانهزنی نیستند.
4. پیامدها لازم هستند
مشخص کنید اگر کسی از مرزتان عبور کرد چه اتفاقی میافتد — و حتماً پیامد را اجرا کنید.
وقتی یک بار بیاحترامی را نادیده بگیرید، آن رفتار ادامه پیدا میکند.
بازخورد مثبت نیز مهم است؛ اگر کسی رفتار خود را اصلاح کرد، آن را به رسمیت بشناسید.
5. کنترل خود را در محیط کار پس بگیرید
اگر در کار احساس بیقدرتی میکنید، بهجای تمرکز بر گذشته، روی مهارتآموزی، پیشرفت و بهبود عملکرد تمرکز کنید.
«وقتی نمیتوانی کاری کنی تا نور را نشانشان دهی، کاری کن گرما را احساس کنند.» – رونالد ریگان
6. ارزیابی فشار مالی
تقریباً همه درگیر نوعی فشار مالی هستند. اگر کنترل پولتان از دست برود، حس میکنید کنترل زندگیتان را ندارید.
بودجهبندی، کاهش هزینههای غیرضروری، یا یافتن شغل دوم میتواند کنترل را برگرداند.
7. از رابطههای سمی عبور کنید
بعضی رابطهها فقط آسیب میزنند.
«سرنوشتت را خودت کنترل کن؛ وگرنه دیگری این کار را میکند.» – جک ولش
اگر رابطهای تصمیمگیریتان را مختل میکند، باید از آن عبور کنید.
8. خودگویی مثبت داشته باشید
تصویری که از خودتان در ذهن دارید آیندهتان را میسازد.
«افکارت را کنترل کن… زندگیات را به اندازهای کنترل میکنی که افکارت را کنترل میکنی.» – ارل نایتینگل
با خودتان مثبت حرف بزنید، خود را تشویق کنید و تصویر ذهنی سالم بسازید.
9. سیستم حمایتی خود را پیدا کنید
هیچکس نمیتواند تنهایی همه چیز را تحمل کند.
دوستان، خانواده یا حتی گروههای حمایتی میتوانند تکیهگاه شما باشند.
10. درباره زندگی تأمل کنید
گاهی کنترل زندگی را از دست میدهیم چون مسیرمان از هدف اصلی دور شده است.
به گذشته و عادتهای خود نگاه کنید و اگر چیزی باعث نارضایتیتان میشود، آن را اصلاح کنید.
سخن پایانی
احترام همیشه دلیل کافی برای تعیین مرز است.
مرزها برای حفاظت از زمان، انرژی و احساسات شما ضروریاند.
شفاف باشید، مؤدبانه صحبت کنید، پیامد تعیین کنید و به آنها پایبند بمانید.
هر چه در تعیین مرزها ماهرتر شوید، بهتر میتوانید مرزهای دیگران را هم درک کنید.
یاد گرفتن تعیین مرز آسان نیست، اما با تمرین تبدیل به بخشی طبیعی از احترام به خود میشود.