کوسه آفتابخوار (نام علمی: Cetorhinus maximus)، کوسهای عظیمالجثه و کندرو از خانواده Cetorhinidae است. نام این کوسه به دلیل عادتش به شناور ماندن یا کند شنا کردن در سطح آب انتخاب شده است و بیشتر در مناطق ساحلی معتدل اقیانوسهای اطلس و آرام یافت میشود. این کوسه یکی از بزرگترین ماهیهای زنده است و از نظر اندازه، تنها بعد از کوسه نهنگ (Rhincodon typus) قرار میگیرد.
ویژگیهای فیزیکی و تغذیه
کوسه آفتابخوار غولپیکر است؛ بیشتر افراد بالغ میتوانند تا ۱۱ متر (۳۶ فوت) طول و تا ۳.۹ تُن (۴.۳ تن) وزن داشته باشند. این موجودات به قدری بزرگ هستند که جسد آنها در سواحل گاهی به اشتباه به جای مارهای دریایی افسانهای گرفته میشود. گزارشهای تأیید نشدهای ادعا میکنند که نمونههای بزرگتر نیز وجود دارند. رنگ این کوسه، قهوهای مایل به خاکستری یا مایل به سیاه است و دندانهای بسیار ریز و شکافهای آبششی بسیار بلند دارد.
این کوسه با باز کردن دهان خود به طور گسترده تغذیه میکند تا کوپهپودها و سایر زئوپلانکتونها را از آب اقیانوس فیلتر کند و به طور متوسط ساعتی ۶۰۰۰ لیتر (نزدیک به ۲۰۰۰ گالن) آب را از طریق آبششهای خود عبور میدهد. کوسههای آفتابخوار برای جستجوی منابع پلانکتون که جمعیت آنها در تابستان هر نیمکره افزایش مییابد، در طول حوضههای اقیانوسی مهاجرت میکنند.
تولید مثل و طول عمر
اطلاعات کمی در مورد چرخه تولید مثل کوسه آفتابخوار وجود دارد، اما دانشمندان حدس میزنند که دوره بارداری آن ممکن است تا ۳.۵ سال طول بکشد. برخی از دانشمندان برای تخمین سن کوسه، از حلقههای رشد روی مهرههای آن استفاده میکنند که نشان میدهد طول عمر کوسه آفتابخوار ممکن است ۳۰ سال یا بیشتر باشد؛ با این حال، برخی دیگر معتقدند که تجمع حلقهها ممکن است نتیجه دورههای رشد باشد که لزوماً با افزایش سن مرتبط نیست.
وضعیت حفاظتی و تهدیدها
اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی (IUCN)، کوسه آفتابخوار را به دلیل فشار صید از سوی صنعت ماهیگیری تجاری و کندی چرخه تولید مثلش، در رده گونههای در معرض خطر طبقهبندی کرده است.
در گذشته، این گونه به دلیل گوشت و سایر اجزای بدن خود ارزشمند بود. در حال حاضر، ماهیگیری هدفمند کوسههای آفتابخوار تا حد زیادی متوقف شده و این گونه از حمایتهایی از سوی دولتهای آمریکای شمالی و اروپا برخوردار است. با این وجود، کوسههای آفتابخوار همچنان به عنوان صید فرعی در تورهای ماهیگیری گرفتار میشوند و برخی کشورها هنوز این کوسه را به دلیل موارد زیر شکار میکنند:
روغن کبد، که به عنوان منبع ویتامین A، یک محرک جنسی و در لوازم آرایشی استفاده میشود.
بالهها، که در سوپ بال کوسه به کار میروند.