مرز تحمل انسان: وقتی گرما و رطوبت تبدیل به تهدید میشوند
بدن انسان برای زنده ماندن نیاز دارد که دمای داخلیاش را در حدود ۳۷ درجهی سانتیگراد نگه دارد. یکی از مکانیزمهای اصلی برای این کار، تبخیر عرق است—وقتی عرق روی پوست تبخیر میشود، گرمای اضافی بدن را از سطح آن دفع میکند. اما وقتی هوا بسیار گرم و همراه با رطوبت زیاد باشد، تبخیر عرق متوقف میشود و بدن دیگر راهی برای خنکشدن ندارد. در چنین شرایطی، فشار گرمایی میتواند به سرعت از حد تحمل بدن فراتر رود و به بیماریهای گرمایی جدی یا مرگ منجر شود.
دمای حباب مرطوب (Wet-Bulb Temperature) چیست؟
دمای حباب مرطوب معیاری ترکیبی است که گرما و رطوبت را همزمان در نظر میگیرد. وقتی رطوبت زیاد باشد، حتی اگر دمای هوا (دمای خشک) خیلی بالا نباشد، امکان خنک شدن بدن از طریق تعریق کاهش مییابد.
اگر دمای حباب مرطوب به ۳۵ درجهی سانتیگراد برسد و برای مدتی دوام داشته باشد، بدن انسان در شرایط معمولی دیگر قادر به خنککردن خود نیست. در این حالت، حتی اگر فرد در سایه باشد، بدون جریان هوا، بدون لباس ضخیم، و بدون کار فیزیکی، پس از چندین ساعت ممکن است دچار گرمازدگی شدید یا مرگ شود.
این عدد ۳۵ درجه اغلب به عنوان حد نظری تحمل انسان در مقابل گرمای شدید و رطوبت زیاد مطرح شده است. romps.berkeley.edu+4NASA Science+4Science+4
نتایج تجربی: آیا واقعاً ۳۵ درجه قابل تحمل است؟
مطالعات میدانی جدید نشان دادهاند که در بسیاری از شرایط، بدن انسان قبل از آن که به دمای حباب مرطوب ۳۵ درجه برسد، با پدیدۀ «گرمای غیرقابل جبران» مواجه میشود. مطالعهای بر روی افراد جوان و سالم نشان داد که آستانهای که بدن دیگر نمیتواند فشار گرمایی را جبران کند، در شرایط مرطوب حتی نزدیک ۳۰٫۵۵ درجهی حباب مرطوب است، یعنی بسیار پایینتر از عدد نظری ۳۵. PMC+2PubMed+2
این بدان معناست که حد تحمل واقعی گرما برای بسیاری از افراد کمتر از آن چیزی است که در نظریهها ذکر میشود، به ویژه در شرایطی که حرکات فیزیکی، تابش خورشید، وضعیت سلامتی یا سن فرد دخیل باشند.
چه اتفاقی در بدن رخ میدهد؟
وقتی بدن نتواند گرمای خود را دفع کند:
دمای داخلی بدن بالا میرود و ممکن است به هیپرترمیا (افزایش خطرناک دمای بدن) برسد.
فشار زیادی بر روی قلب، عروق خونی و کلیهها وارد میشود.
سلولها به دلیل دمای بالا و اختلال در تعادل الکترولیتی ممکن است آسیب ببینند.
در مدت کوتاه، ممکن است فرد دچار سکتهی گرمایی، ازکارافتادگی اندام، اختلالات مغزی یا مرگ شود.
پژوهشها نیز نشان دادهاند که افراد مسن، مبتلایان به بیماریهای مزمن یا کسانی که به گرما عادت نکردهاند، به شدت آسیبپذیرتر هستند و آستانه تحملشان بسیار پایینتر است. PubMed+2romps.berkeley.edu+2
کاربردها و اهمیت در عصر گرمایش جهانی
با افزایش دمای جهانی، مواقعی رخ دادهاند که دمای حباب مرطوب به مرز خطرناک نزدیک شده و حتی در برخی نقاط ثبت شده است. NASA Science+2Science+2
این مسئله به ویژه در مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری با رطوبت بالا خطرناک است. پژوهشهایی جدید میگویند مناطق بیشتری ممکن است در آینده به شرایطی وارد شوند که زندگی کردن در آنها در طول روز بدون خنککنندههای مصنوعی، دشوار یا غیرممکن شود. The University of Sydney+2ASU News+2
جمعبندی و توصیهها
حداکثر تحمل نظری بدن انسان به گرما و رطوبت زیاد با دمای حباب مرطوب ۳۵ درجه مشخص شده است، اما بسیاری از افراد حتی پیش از آن دچار خطر میشوند.
مطالعات جدید نشان میدهد که در عمل، بدن افراد سالم در رطوبت بالا ممکن است به حدود ۳۰٫۵ درجه برسد قبل از اینکه توان تنظیم حرارت را از دست دهد.
در مواجهه با گرما و رطوبت، استفاده از سایه، تهویه، لباس سبک، آب کافی و اجتناب از فعالیت فیزیکی شدید ضروری است.
این یافتهها اهمیت آمادگی برای روزهای گرمایی در آینده را نشان میدهند، به ویژه در مناطقی که ممکن است به تدریج شرایط دمایی بحرانی پیدا کنند.