دیابت نوع ۵ شکل مشخصی از دیابت ملیتوس است که بهطور رسمی توسط فدراسیون بینالمللی دیابت (IDF) به رسمیت شناخته شده و با نام دیابت مرتبط با سوءتغذیه (MRDM) نیز شناخته میشود.
این نوع دیابت به دلیل علت ایجاد و ویژگیهای بالینی خاص، از دیابت نوع ۱ و نوع ۲ جدا در نظر گرفته میشود.
کمبود طولانیمدت مواد مغذی میتواند باعث اختلال در رشد و عملکرد لوزالمعده (پانکراس) شود و در نتیجه توانایی بدن برای تولید انسولین بهشدت کاهش پیدا کند.
پروفسور پیتر شوارتز، رئیس IDF، در اینباره میگوید:
«برای مدت طولانی، این بیماری نادیده گرفته شده و میلیونها نفر بدون دسترسی به مراقبت مناسب رها شدهاند. با راهاندازی گروه کاری دیابت نوع ۵، گام مهمی برای اصلاح این وضعیت برداشتهایم. این موضوع درباره عدالت، علم و نجات جان انسانهاست.»
گروه کاری دیابت نوع ۵ تحت رهبری دکتر مردیت هاوکینز، متخصص غدد و بنیانگذار مؤسسه جهانی دیابت در کالج پزشکی آلبرت اینشتین نیویورک، و دکتر نیهال توماس، استاد غدد در کالج پزشکی مسیحی هند، فعالیت میکند.
برآورد میشود که این نوع دیابت بین ۲۰ تا ۲۵ میلیون نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار داده باشد؛ عمدتاً در مناطقی مانند آسیا و آفریقا.
مشابه دیابت نوع ۲، این نوع دیابت نیز ممکن است با اصلاح رژیم غذایی، تغییر سبک زندگی یا مصرف دارو مدیریت شود و همیشه نیازمند انسولین تزریقی نیست.
علائم دیابت نوع ۵ چیست؟
علائم این نوع دیابت ممکن است شباهتهایی با سایر انواع دیابت داشته باشد، اما تفاوتهای مهمی نیز دارد، از جمله:
شاخص توده بدنی (BMI) پایین
تشخیص بیماری در کودکی یا اوایل بزرگسالی
کمبود انسولین به دلیل اختلال عملکرد پانکراس
عدم بروز کتواسیدوز
نبود سابقه خانوادگی دیابت
اگرچه این نوع دیابت در کشورهای کمدرآمد و در حال توسعه شایعتر است، اما افراد در کشورهای توسعهیافته نیز ممکن است دچار سوءتغذیه مزمن شوند؛ بهویژه در مناطقی که امنیت غذایی پایین و دسترسی محدود به غذای باکیفیت وجود دارد.
دیابت نوع ۵ چگونه درمان میشود؟
افرادی که به دیابت نوع ۵ مبتلا هستند یا در معرض خطر آن قرار دارند، میتوانند از راهکارهای زیر برای مدیریت بیماری استفاده کنند:
اصلاح تغذیه: جبران کمبود پروتئین و ریزمغذیها، مهمترین قدم درمان است.
داروهای خوراکی: در برخی موارد، داروهای خوراکی دیابت میتوانند پانکراس را به تولید انسولین تحریک کنند.
انسولیندرمانی: اگرچه تزریق انسولین اغلب لازم است، اما دوز و روش آن با دیابت نوع ۱ و ۲ متفاوت است.
پیشگیری از سوءتغذیه
پیشگیری همچنان مهمترین گام در مقابله با دیابت نوع ۵ محسوب میشود. این موضوع شامل شناسایی و رفع مشکلات تغذیهای است که به سوءتغذیه و در نهایت به این نوع دیابت منجر میشوند.
جمعبندی
سوءتغذیه میتواند مستقیماً باعث بروز دیابت شود و این نوع از دیابت اکنون با عنوان دیابت نوع ۵ شناخته میشود. خبر امیدوارکننده این است که در بسیاری از موارد، این بیماری را میتوان با داروهای خوراکی، اصلاح تغذیه و تغییر سبک زندگی کنترل کرد و همیشه نیاز به انسولین تزریقی وجود ندارد.