پژوهشهای جدید نشان میدهند بیخوابی طولانیمدت میتواند خطر زوال عقل را تا ۴۰ درصد افزایش دهد. نتایج این مطالعه که در مجلهی معتبر Neurology منتشر شده، زنگ خطری جدی برای سلامت مغز بهحساب میآید.
در این تحقیق، بیش از ۲۷۵۰ فرد مسن آمریکایی که در ابتدا از نظر شناختی سالم بودند، بهمدت شش سال مورد بررسی قرار گرفتند. پژوهشگران دریافتند افرادی که بیش از سه ماه و هفتهای حداقل سه شب مشکل خواب دارند، بیشتر از سایرین دچار زوال عقل یا اختلال شناختی خفیف (MCI) میشوند.
خواب کم و تخریب سلولهای مغزی
دکتر «جوزف ویدر»، سرپرست تیم تحقیق، توضیح میدهد که در زمان خواب عمیق، سیستم گلیمفاتیک مغز فعال میشود و پروتئینهای مضر مانند بتا آمیلوئید (عامل اصلی آلزایمر) را از بافت مغز پاکسازی میکند. بیخوابی باعث اختلال در این فرایند حیاتی میشود و به تدریج زمینه را برای زوال عقل فراهم میکند.
تأثیر بیخوابی بر سایر بیماریها
به گفتهی محققان، کمخوابی مزمن نهتنها روی عملکرد مغز، بلکه بر سلامت عمومی بدن نیز اثر میگذارد. بیخوابی مداوم احتمال ابتلا به فشار خون بالا، بیماری قلبی، دیابت نوع ۲، افسردگی و چاقی را بهشدت افزایش میدهد. ترکیب این بیماریها، خطر تخریب شناختی را چند برابر میکند.
آمار جهانی نگرانکننده
براساس دادههای سازمان جهانی بهداشت (WHO)، هماکنون بیش از ۵۷ میلیون نفر در جهان به زوال عقل مبتلا هستند و پیشبینی میشود این عدد تا سال ۲۰۵۰ تقریباً دو برابر شود. در همین حال، حدود ۱۶ درصد جمعیت جهان از بیخوابی یا اختلالات خواب رنج میبرند؛ آماری که نشان میدهد خواب ناکافی یکی از تهدیدات خاموش سلامت عمومی است.
چگونه از مغز خود محافظت کنیم؟
پیشگیری از بیخوابی سادهتر از درمان زوال عقل است. کارشناسان توصیه میکنند:
ساعت خواب منظمی برای خود تعیین کنید.
از مصرف کافئین بعد از عصر خودداری کنید.
حداقل یک ساعت پیش از خواب از صفحهنمایش موبایل و تلویزیون دوری کنید.
ورزش منظم و رژیم غذایی متعادل را در برنامهی روزانه بگنجانید.
محیط اتاق خواب را تاریک، خنک و آرام نگه دارید.
خواب کافی تنها برای رفع خستگی نیست؛ بلکه ضروریترین عامل برای سلامت مغز و حافظه محسوب میشود. هر شب بیخوابی، گامی است به سوی فراموشی. پس اگر به آیندهی ذهن و حافظهی خود اهمیت میدهید، خواب را در اولویت زندگیتان قرار دهید.