بدن، ذهن و احساسات شما به استراحت نیاز دارند؛ اما استراحت فقط به معنی خواب خوب شبانه نیست. در این مطلب یاد میگیرید چطور استراحت را دوباره تعریف کنید و بفهمید «استراحت واقعی» برای شما چه معنایی دارد.
آخرین باری که واقعاً احساس استراحت کردید کی بود؟
نه فقط کمی خوابآلود نبودن، بلکه یک حس عمیقِ آرامش در بدن و ذهن.
استراحت در ظاهر ساده به نظر میرسد، اما بسیاری از ما فراموش کردهایم استراحت واقعی چیست؛ چه از نظر جسمی و چه ذهنی. ما در دنیایی زندگی میکنیم که بهرهوری را ارزش میداند و اغلب به استراحت برچسب «تنبلی» میزند. دنیایی که توجه ما را میفروشد و از مشغولبودن دائمیمان سود میبرد.
شاید در شبکههای اجتماعی با شوخی و میم درباره فرسودگی حرف بزنیم، اما استراحت یک نیاز پایهای است؛ درست مثل آب و اکسیژن. اگر بهاندازه کافی و به شکل درست استراحت نکنیم، سلامت جسم و روان ما آسیب میبیند و حتی ممکن است به فرسودگی شدید (Burnout) و مشکلات جدی سلامتی منجر شود.
بنابراین، روشهای ترمیمی فقط یک «روز اسپا» یا سلفکر گهگاهی نیستند؛ هرچند آنها هم میتوانند بخشی از ماجرا باشند.
هفت نوع استراحت
اولین نکته مهم این است که بدانیم استراحت فقط خواب نیست. طبق تعریف انجمن روانشناسی آمریکا (APA)، هفت نوع استراحت وجود دارد:
1- استراحت جسمی
رایجترین نوع استراحت.
خواب شبانه کافی، چرت روزانه، استراحت دادن به عضلات پس از ورزش، کشش بدن، ماساژ، تایچی یا پیادهروی آرام همگی جزو آن هستند.
بهبود استراحت جسمی نیازمند رعایت بهداشت خواب و در صورت وجود اختلال، مراجعه به متخصص است.
2- استراحت ذهنی
طبق نظرسنجی سلامت روان محیط کار NAMI در سال ۲۰۲۴، ۵۲٪ کارکنان در یک سال گذشته دچار فرسودگی شغلی شدهاند.
ذهن ما قبل از خالیشدن کامل، به استراحت نیاز دارد.
راهکارها:
- وقفههای کوتاه در طول روز کاری
- کاهش مصرف شبکههای اجتماعی و اخبار
- مدیتیشن و تنفس عمیق
- ارتباط با افرادی که انرژی شما را نمیگیرند
3- استراحت احساسی
اگر مدام احساسات خود را سرکوب میکنید یا «برای بعد نگه میدارید»، احتمالاً از نظر احساسی خستهاید.
استراحت احساسی یعنی:
- پردازش احساسات با درمانگر
- نوشتن در دفترچه
- صحبت با یک دوست امن
- بودن در جایی که میتوانید خودِ واقعیتان باشید
همچنین تعیین مرز با افراد و موقعیتهای انرژیبر ضروری است.
4- استراحت اجتماعی
این نوع استراحت به معنای فاصله گرفتن از آدمهاست؛ بهخصوص کسانی که انرژیتان را تخلیه میکنند. این نیاز فقط مخصوص درونگراها نیست.
نمونهها:
- کمتر در جمعها شرکت کردن
- کوتاهتر اجتماعی بودن
- انتخاب روابط حمایتگر
- فاصله گرفتن از شبکههای اجتماعی
5- استراحت حسی
مغز ما دائماً زیر بمباران محرکهاست: صفحهنمایش، صدا، نور، شلوغی، بوها…
راهکارها:
- قطع موقت تکنولوژی
- هدفون حذف نویز
- بستن چشمها برای چند دقیقه
- هوای تازه و سکوت
6- استراحت خلاقانه
اگر کار خلاق انجام میدهید، میدانید خلاقیت بدون شارژ دوباره از بین میرود.
نمونهها:
- فاصله گرفتن موقت از کار خلاق
- دیدن موزه
- طبیعتگردی
- یاد گرفتن یک مهارت فقط برای لذت
7- استراحت معنوی
مربوط به تجربه حس شگفتی و معناست؛ چه مذهبی باشید چه نه.
مثالها:
- تماشای غروب یا طلوع
- دعا یا مدیتیشن شکرگزاری
- گوش دادن به موسیقی الهامبخش
- ارتباط با طبیعت
نکاتی برای رسیدن به استراحت عمیق
- مرتب از خودت بپرس: «الان واقعاً چی نیاز دارم؟»
- استراحت را از لیست کارها حذف نکن؛ خودش یک کار مهم است.
- احساس گناه بابت استراحت را کنار بگذار.
- منتظر فرسودگی کامل نمان.
- شبها اسکرول نکن؛ اخبار جایش تختخواب نیست.
منوی شخصی استراحت بسازید
بسیاری از فعالیتها همزمان چند نوع استراحت را پوشش میدهند.
هر بار که احساس آرامش عمیق داشتید، یادداشت کنید:
- چه کاری انجام میدادید؟
- کدام نوع استراحت را تجربه کردید؟
بهمرور، یک «منوی استراحت شخصی» خواهید داشت.
ایدهها:
- مدیتیشن پیادهروی
- جنگلدرمانی
- تنفس جعبهای
- یوگای یین
- خاموشکردن نوتیفیکیشنها
- چرت زدن
- گریه کردن
- وقتگذرانی با حیوان خانگی
- مطالعه بدون موبایل
- مرتبکردن فضا
- باغبانی