احساس تحریکپذیری یا تحریک بیش از حد ناشی از اتفاقات روزمره یا رویدادهای خاص، میتواند به اضطراب منجر شود. تحریک بیش از حد میتواند به استرس مزمن یا فرسودگی شغلی بینجامد که هر دو به نوبه خود، باعث ایجاد اضطراب میشوند.
در ادامه، اطلاعات بیشتری درباره تحریک بیش از حد، واکنش بدن به استرس و چگونگی کنار آمدن با اضطراب را میخوانید.
اضطراب ناشی از تحریک بیش از حد چیست؟
اضطراب ناشی از تحریک بیش از حد یک اختلال روانی شناختهشده نیست؛ اما برخی افراد ممکن است نسبت به عوامل استرسزا یا محرکهای بیرونی حساستر باشند. این افراد ممکن است با فعالیتها یا رویدادهای خاص، راحتتر تحریک شوند. در حقیقت، افزایش حساسیت به محرکهای حسی میتواند احتمال تجربه اضطراب را در افراد بیشتر کند.
در یک مطالعه که در سال ۲۰۱۹ انجام شد، محققان بررسی کردند که آیا حساسیت حسی میتواند بروز اضطراب را در کودکان پیشبینی کند یا خیر. آنها ۹ تجربه حسی مختلف و واکنش کودکان به آنها را ارزیابی کردند. این محرکهای حسی شامل موارد زیر بودند:
تماس فیزیکی با افراد دیگر
تماس با بافت پارچهها و برچسب لباسها
تماس با بافت مواد غذایی
واکنش به نورهای شدید یا خشن
صداهای بلند یا تیز
بوها
مزهها
حس حرکت
هر تجربه حسی دیگری
آنها همچنین رفتارهای دیگری مانند مشکلات خواب، مشکلات گوارشی، حساسیتهای غذایی و تحریکپذیری را نیز مورد بررسی قرار دادند.
محققان نتیجه گرفتند که حساسیت بیش از حد به تجربههای حسی در دوران پیشدبستانی، توسعه اضطراب را در کودکان سن مدرسه پیشبینی میکند. لازم به ذکر است که حساسیت بیش از حد حسی در کودکان در آن سنین رایج است و لزوماً نشانهای از ابتلا به اختلال اضطراب نیست.
با این حال، حساسیت بیش از حد به این محرکهای حسی میتواند یک عامل خطر برای بروز اضطراب باشد. تحقیقات بیشتری برای تأیید این یافتهها ضروری است و محققان نیز با اذعان به برخی محدودیتهای این مطالعه، بر لزوم انجام آزمایشهای بیشتر تأکید دارند.
علائم اضطراب ناشی از تحریک بیش از حد چیست؟
علائم اضطراب میتواند در افراد مختلف متفاوت باشد. ممکن است شما همه یا فقط تعداد کمی از این علائم را تجربه کنید. برخی از مشکلات رایجی که ممکن است به دلیل اضطراب یا تحریک بیش از حد تجربه کنید، عبارتند از:
عصبی بودن
ناتوانی در آرام شدن یا استراحت
نگرانی مداوم درباره آینده یا کارهای پیشرو
مشکل در به خواب رفتن یا بازگشت به خواب
دشواری در تمرکز
ترس از بدترین اتفاق ممکن
خاطرات آسیبزای ناخواسته
افکار وسواسی
این علائم میتوانند با علائم فیزیکی نیز همراه باشند، از جمله:
ضربان قلب سریع
سرگیجه
سردرد
درد قفسه سینه
بیاشتهایی
تعریق زیاد
تنگی نفس
لرزش
مشکلات گوارشی مانند اسهال
این علائم، چه فیزیکی و چه روانی، میتوانند به شدت کیفیت زندگی شما را تحت تأثیر قرار دهند. ممکن است در صورتی که دائماً در حال تجزیه و تحلیل موقعیتها باشید یا احساس کنید تحت فشار هر آنچه در اطرافتان میگذرد هستید، از اوقات فراغت خود لذت نبرید.
احساس تحریک بیش از حد توسط محیط یا هر رویداد دیگری که در اطرافتان رخ میدهد، ممکن است باعث شود بخواهید از مکانها یا افراد دوری کنید. این امر میتواند بر نحوه تعامل شما با دوستان و عزیزان نیز تأثیر بگذارد.
آیا اضطراب ناشی از تحریک بیش از حد است یا چیز دیگری؟
تحریک بیش از حد و حساسیت به محرکهای بیرونی ممکن است به دلیل سایر شرایط مانند اختلال طیف اوتیسم (ASL) یا اختلال نقص توجه و بیشفعالی (ADHD) نیز رخ دهد.
افراد مبتلا به این شرایط ممکن است تحت تأثیر محرکهای بیرونی در محیط خود، مانند نورهای شدید یا مکالمات بلند، احساس تحت فشار بودن کنند. این امر میتواند آنها را برای ترک یا ورود به مکانهای خاص یا تعامل با افراد خاص، مضطرب کند.
اگر فکر میکنید اضطراب یا تحریک بیش از حد شما ممکن است به دلیل شرایط دیگری باشد، مهم است که با یک متخصص سلامت روان صحبت کنید. یک درمانگر میتواند علائم شما را ارزیابی کرده و تشخیص و حمایت و درمان هدفمند را ارائه دهد.
تحریک بیش از حد، اضطراب و واکنش به استرس
واکنش بدن به یک تهدید درکشده، واکنش جنگ یا گریز نامیده میشود. زمانی که بدن به چیزی که آن را تهدیدکننده میداند واکنش نشان میدهد، چند واکنش شیمیایی در آن اتفاق میافتد.
غدد فوق کلیوی، دو اندام نخود شکل که بالای کلیهها قرار دارند، کورتیزول و آدرنالین را آزاد میکنند تا شما را هوشیار و برای اقدام سریع در صورت لزوم آماده نگه دارند. این هورمونها همچنین سایر عملکردهای مهم در بدن شما مانند ضربان قلب و فشار خون را نیز مدیریت میکنند که در طول واکنش جنگ یا گریز تغییر کرده و سازگار میشوند.
اگر بدن شما به طور منظم وارد حالت جنگ یا گریز شود، ممکن است سطح کورتیزول به طور مزمن بالا بماند. این به نوبه خود، ممکن است باعث شود که شما احساس فشار بیش از حد کنید و شاید از موقعیتهای معمولی زندگی که در واقع تهدیدکننده نیستند، به صورت بیش از حد تحریک شوید.
چگونه میتوانید با اضطراب ناشی از تحریک بیش از حد کنار بیایید؟
اگر اضطراب ناشی از تحریک بیش از حد را تجربه میکنید، ممکن است مفید باشد که برای خودتان وقت بگذارید و برخی از راهکارهای مدیریت اضطراب را امتحان کنید، مانند شرکت در گروههای حمایتی یا تمرین مدیتیشن یا ذهنآگاهی.
یک متخصص سلامت روان مانند یک درمانگر یا روانشناس میتواند به شما در ارائه یک برنامه عملی برای درمان این شرایط کمک کند. درمان اضطراب باید متناسب با نیازها و نتایج مورد انتظار شما باشد.
این درمان معمولاً میتواند شامل رواندرمانی، مانند رفتاردرمانی شناختی (CBT)، یا داروهایی مانند SSRIها یا بنزودیازپینها باشد.
سوالات متداول
آیا استرس مزمن میتواند باعث تحریک بیش از حد شود؟ بله، استرس مزمن میتواند به تحریک بیش از حد منجر شود. تجربه استرس مزمن میتواند باعث ایجاد یا تشدید اضطراب شود. اگر احساس میکنید تحت فشار هستید، مهم است که با یک متخصص صحبت کنید.
آیا احساس تحریک بیش از حد میتواند نشانه اضطراب باشد؟ بله، احساس تحریک بیش از حد میتواند یکی از علائم اضطراب باشد. احساسات و صداهایی که به طور معمول بر شما تأثیری نمیگذارند، ممکن است به دلیل علائم فیزیکی اضطراب بدتر شوند. برای مثال، اضطراب میتواند باعث شود شما بیشتر در حالت آمادهباش باشید، که این امر شما را به راحتی از صداهای بلند میترساند.
قانون ۳-۳-۳ چیست؟ قانون ۳-۳-۳ شامل این است که سه شیء را که اطرافتان هستند نام ببرید، سه چیزی که میتوانید بو کنید را شناسایی کنید و سه شیء مختلف نزدیک به خود را لمس کنید.
این تکنیک میتواند به شما کمک کند در واقعیت فعلی خود احساس ثبات بیشتری داشته باشید و به کاهش افکار وسواسی کمک کند. این راهکار میتواند به ویژه اگر در حال تجربه حملات پانیک هستید، مفید باشد.
نتیجهگیری
تجربه اضطراب ناشی از تحریک بیش از حد میتواند بسیار دشوار باشد. ممکن است احساس کنید نمیتوانید با زندگی روزمره و چالشهای آن کنار بیایید. با این حال، حمایت در دسترس است و بسیاری از منابع و تکنیکها میتوانند به شما در غلبه بر این وضعیت کمک کنند.